Οφείλω να παραδεχτώ ότι, ως ενήλικες, δυσκολευτήκαμε να μη γελάσουμε με τη θεατρικότητα της ιστορίας. Η Σοφία όμως δεν διασκέδαζε καθόλου. Ήταν ιδρωμένη, τα μάτια της γεμάτα φόβο, η καρδιά της χτυπούσε γρήγορα και κάθε φορά που περιέγραφε το ψάρι ξανάρχιζε να κλαίει. Και ίσως αυτό να είναι το πιο σημαντικό πράγμα που πρέπει να θυμούνται οι γονείς για τους παιδικούς εφιάλτες: ότι, όσο φανταστικοί κι αν φαίνονται σε εμάς, για τα παιδιά είναι απολύτως αληθινοί τη στιγμή που συμβαίνουν. Η φυσική αντίδραση πολλών ενηλίκων είναι να πουν:  «δεν έγινε τίποτα»  ή «ήταν μόνο ένα όνειρο». Συνήθως όμως αυτή η προσπάθεια καθησυχασμού καταλήγει να ακυρώνει το ίδιο το συναίσθημα του παιδιού. Τα παιδιά δεν χρειάζονται κάποιον να τους αποδείξει ότι ο φόβος τους είναι παράλογος. Χρειάζονται κάποιον που να τους δείξει ότι δεν είναι μόνα μέσα σε αυτόν. Ίσως μια πιο χρήσιμη φράση να είναι:  «καταλαβαίνω ότι φοβήθηκες· τώρα όμως είμαι εδώ.» Και πράγματι, όταν το παιδί ηρεμήσει λίγο, το χιούμορ συχνά βοηθά περισσότερο από τη λογική. Ρωτήσαμε τη Σοφία αν το ψάρι τραγουδούσε σωστά ή αν χόρευε κιόλας. Λίγα λεπτά αργότερα είχε ήδη αρχίσει να γελάει με τη δική της ιστορία.  

Οι εφιάλτες και οι νυχτερινοί τρόμοι αποτελούν δύο από τις συχνότερες μορφές παραυπνίας στην παιδική ηλικία. Και παρότι συχνά συγχέονται μεταξύ τους, πρόκειται για διαφορετικά φαινόμενα που συμβαίνουν σε διαφορετικές φάσεις του ύπνου. Για να τα καταλάβουμε καλύτερα, χρειάζεται πρώτα να μιλήσουμε λίγο για την αρχιτεκτονική του ύπνου.Ο ανθρώπινος ύπνος δεν είναι μια στατική κατάσταση αλλά ένας κύκλος που επαναλαμβάνεται πολλές φορές μέσα στη νύχτα. Υπάρχουν δύο βασικές φάσεις: η non-REM και η REM.  

Η non-REM είναι η βαθιά, «ήσυχη» φάση του ύπνου. Εκεί το σώμα χαλαρώνει προοδευτικά και ο εγκέφαλος περνά από διαφορετικά επίπεδα βάθους. Πάντα φανταζόμουν αυτή τη διαδικασία σαν μια σκάλα που κατεβαίνουμε όσο κοιμόμαστε: όσο πιο χαμηλά φτάνουμε, τόσο πιο δύσκολο είναι να ξυπνήσουμε.  Αντίθετα, η REM είναι η πιο «ενεργή» φάση του ύπνου. Εκεί εμφανίζονται οι γρήγορες κινήσεις των ματιών, αυξάνεται η εγκεφαλική δραστηριότητα και δημιουργούνται τα πιο ζωντανά όνειρα. 

Οι νυχτερινοί τρόμοι συμβαίνουν στη βαθιά non-REM φάση. Το παιδί μπορεί να φωνάζει, να ιδρώνει, ακόμη και να περπατά μέσα στο σπίτι με τα μάτια ανοιχτά, χωρίς όμως να έχει πραγματική επαφή με το περιβάλλον. Το επόμενο πρωί συνήθως δεν θυμάται τίποτα.  Οι εφιάλτες, αντίθετα, συμβαίνουν στη φάση REM — συνήθως προς τις πρώτες πρωινές ώρες. Τα παιδιά ξυπνούν πλήρως, θυμούνται το περιεχόμενο του ονείρου και συχνά δυσκολεύονται να ξανακοιμηθούν επειδή φοβούνται ότι το όνειρο θα επαναληφθεί. 

Αυτή η διαφορά είναι σημαντική γιατί αλλάζει και τον τρόπο που πρέπει να αντιδράσουν οι γονείς. Στους νυχτερινούς τρόμους, το σημαντικότερο είναι η ασφάλεια του παιδιού. Δεν χρειάζεται να το ξυπνήσουμε — συχνά αυτό απλώς παρατείνει τη σύγχυση και την αναστάτωση. Στους εφιάλτες όμως, το παιδί είναι ξύπνιο, συνειδητό και αναζητά παρηγοριά. Εκεί η παρουσία του γονιού λειτουργεί περισσότερο συναισθηματικά παρά «ιατρικά». Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο όλων των παραυπνιών της παιδικής ηλικίας: ότι μας υπενθυμίζουν πως ο εγκέφαλος των παιδιών συνεχίζει να επεξεργάζεται φόβους, συναισθήματα και εμπειρίες ακόμη και όταν κοιμούνται. 

Οι περισσότεροι εφιάλτες και νυχτερινοί τρόμοι βελτιώνονται σταδιακά με την ηλικία. Η σταθερή ρουτίνα ύπνου, η επαρκής ξεκούραση και ένα ήρεμο οικογενειακό περιβάλλον βοηθούν σημαντικά. 

Και κάπως έτσι, κάποια χρόνια αργότερα, ακόμη και το τεράστιο ψάρι που τραγουδούσε μέσα στο σκοτάδι καταλήγει να γίνεται μια οικογενειακή ιστορία που όλοι θυμούνται γελώντας.